Buổi học lý thuyết trước giờ ra trại

Những phút cuối phần lý thuyết, trước khi cả lớp ra khu nuôi để mở thùng thật.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Mở thùng nhanh là nhờ chuẩn bị kỹ

Mỗi phút nắp thùng mở là một phút khối trứng bị phơi ra, ong bay loạn, keo bị xé. Người nuôi giỏi không phải người thao tác nhanh tay mà là người chuẩn bị đủ trước khi chạm vào thùng, để lúc mở ra chỉ làm đúng việc cần làm rồi đóng lại.

Dụng cụ nên có sẵn trong tầm tay

• Dao mỏng hoặc que gạt để tách nắp khỏi lớp keo, cắt bọc khi cần.
• Khăn sạch, ẩm để lau mật rơi, tránh kéo ong lạ và kiến.
• Chậu hoặc khay sạch nếu định lấy bọc mật hay khối tổ ra.
• Băng keo giấy hoặc dây buộc để cố định nắp sau khi đóng.
• Mũ, áo dài tay để ong khỏi bám tóc, da.
• Sổ và bút ghi nhanh những gì thấy.
• Đèn nhỏ nếu thùng sâu, khó nhìn.

Chọn giờ và thời tiết

Nên mở vào buổi sáng muộn hoặc đầu giờ chiều trời nắng ráo, khi phần lớn ong già đang đi kiếm ăn — trong thùng ít ong hơn, đàn ít phản ứng hơn. Tránh sáng sớm còn lạnh, chiều tối ong đã về đông, và những ngày mưa, gió lớn, trời âm u: khối trứng lạnh đi nhanh, ong khó chịu.

Phân công khi làm hai người

Một người thao tác, một người cầm dụng cụ, đưa đồ, ghi chép, để ý ong bay ra. Thống nhất trước ai làm gì, để lúc nắp mở không phải nói qua nói lại hay tìm đồ.

Quy trình ngắn gọn

1. Đứng bên cạnh thùng, không đứng chắn trước cửa tổ.
2. Xác định trước mình mở để làm gì: xem khối trứng, kiểm dự trữ, thu mật, hay tách.
3. Gạt nhẹ lớp keo ở mép nắp, nhấc nắp thẳng lên, không vặn xoắn.
4. Nhìn nhanh theo thứ tự: khối trứng — mật độ ong — bọc mật, bọc phấn — dấu hiệu lạ.
5. Làm đúng việc đã định, không «tiện tay» làm thêm.
6. Lau mật rơi, đặt nắp đúng chiều cũ, ấn khít, cố định.
7. Ghi lại ngay khi còn nhớ.

Cả quá trình, nếu chỉ để xem, nên gói trong vài phút. Lần đầu sẽ chậm — đó là lý do lớp học luôn có buổi lý thuyết trước khi ra trại.

Những lần không nên mở

Chuẩn bị kỹ cũng gồm biết khi nào nên hoãn. Đàn vừa bị kiến tấn công, vừa tách xong, vừa thu mật, hoặc đang có ong lạ vây cửa — những lúc này mở thùng chỉ làm đàn thêm rối. Ghi lại lý do hoãn, chờ một hai tuần cho đàn ổn rồi hãy xem. Mở thùng ít đi mà đúng lúc vẫn tốt hơn mở nhiều mà không có mục đích.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.