Đóng thùng nuôi ong dú tại trại

Công đoạn đóng thùng. Kích thước và độ kín của thùng ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng giữ nhiệt và chống thiên địch.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Một thùng ong dú gồm những phần nào

Thân thùng. Bốn vách gỗ tạo khoang cho đàn xây tổ. Khoang phải vừa với loài và cỡ đàn: đủ chỗ cho khối trứng và các bọc phát triển thêm, nhưng không rộng đến mức đàn không giữ được ấm.

Nắp. Đậy khít, nhấc lên được mà không phải cạy mạnh. Nắp thường làm rời để mở xem từ trên xuống. Nắp cong vênh, hở mép là chỗ cho kiến, ruồi chui vào.

Đáy. Gỗ liền hoặc ghép khít, không để nước mưa đọng. Một số người làm đáy rời để dễ vệ sinh.

Cửa tổ. Một lỗ nhỏ trên vách, thường ở phần thấp hoặc giữa thân. Ong sẽ tự kéo ống cửa bằng keo ra ngoài.

Thùng một khối hay chia tầng

Thùng một khối đơn giản, dễ đóng, hợp với người mới chỉ nuôi vài đàn.

Thùng chia tầng gồm nhiều khoang chồng lên nhau: khoang dưới cho khối trứng, khoang trên cho đàn chứa mật. Ưu điểm là tách đàn bằng cách tách tầng, thu mật ở tầng trên mà ít động tới khối trứng. Nhược điểm là đóng phức tạp hơn, các tầng phải khít nhau tuyệt đối.

Chọn kiểu nào thì nên giữ một kiểu cho cả vườn để các thùng thay thế, ghép tầng được cho nhau.

Độ dày gỗ

Gỗ dày giữ nhiệt độ bên trong ổn định hơn: trưa không nóng hầm, đêm không lạnh nhanh. Gỗ mỏng rẻ và nhẹ nhưng cần mái che tốt hơn và dễ cong vênh. Ở vùng nắng nóng, độ dày gỗ quan trọng hơn người ta nghĩ.

Vì sao cửa tổ phải nhỏ

Ong dú canh giữ cửa bằng vài con ong gác đứng chắn. Cửa nhỏ thì vài con là đủ chặn kiến, ong lạ, ruồi. Cửa to thì đàn — nhất là đàn mới tách — không đủ quân để canh. Ong sẽ tự bịt bớt bằng keo nếu cửa quá rộng, nhưng như vậy là bắt đàn tốn sức vào việc lẽ ra người nuôi làm sẵn được.

Lỗi đóng thùng hay gặp

• Dùng gỗ tươi, gỗ có mùi hắc, gỗ tẩm thuốc.
• Dùng keo dán, sơn có dung môi ở mặt trong.
• Đinh xuyên vào trong khoang, đầu đinh nhọn chĩa vào chỗ ong xây tổ.
• Nắp và thân không khít, hở mép.
• Đóng thùng quá to «cho đàn có chỗ lớn».
• Không chừa chỗ buộc, cố định nắp — gió lật hoặc thú nhỏ làm rơi nắp.

Một thùng đóng kỹ dùng được nhiều năm. Một thùng đóng vội có thể là nguyên nhân âm thầm khiến đàn mãi không lên dù mọi thứ khác đều đúng.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.