Xử lý tổ ong dú ngoài vườn

Thao tác ngay tại vị trí đặt thùng để hạn chế xáo trộn đàn.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Gặp tổ ong dú trong vườn nhà

Ong dú làm tổ ở rất nhiều chỗ: hốc cây mục, khe tường gạch, lỗ ống nước bỏ không, hộp điện cũ, thậm chí khe cột nhà. Nhiều người phát hiện vì thấy một ống keo nhỏ nhô ra cùng dòng ong li ti ra vào. Phản xạ đầu tiên thường là phá đi hoặc cưa ra để «nuôi». Cả hai thường là lựa chọn kém nhất.

Lựa chọn 1: Để nguyên

Ong dú không đốt, không hung dữ, không làm hỏng công trình đáng kể. Một tổ trong hốc cây hay khe tường thường sống yên ổn nhiều năm, thụ phấn cho cây trong vườn và hàng xóm. Nếu tổ không chắn lối đi, không nằm trong thiết bị điện, thì để nguyên là cách tốt nhất cho cả đàn ong lẫn khu vườn. Có thể còn quan sát được một đàn hoang sống tự nhiên — bài học hay hơn nhiều video.

Lựa chọn 2: Chung sống có điều chỉnh

Nếu tổ ở chỗ hơi bất tiện — gần cửa sổ, cạnh lối đi — thường chỉ cần điều chỉnh nhỏ: dời đồ đạc khỏi đường bay, trồng thêm cây chắn để ong bay cao hơn, dặn trẻ không chọc vào cửa tổ.

Lựa chọn 3: Di dời — chỉ khi buộc phải

Khi tổ nằm trong hộp điện, trong tường sắp sửa, trong cây sắp phải chặt, thì mới tính chuyện chuyển. Di dời một tổ hoang khó hơn nhiều so với chuyển một thùng nuôi:

• Không biết tổ lớn tới đâu, khối trứng nằm chỗ nào bên trong.
• Phải cắt mở vật chứa — thân cây, tường — rất dễ làm vỡ khối trứng.
• Phải tìm và giữ được phần có chúa.
• Phải có sẵn thùng phù hợp và chỗ đặt.

Việc này nên nhờ người có kinh nghiệm. Tự làm lần đầu, tỉ lệ đàn chết rất cao.

Vì sao không nên cưa tổ hoang để nuôi

Nhiều tổ ong dú bán trên thị trường được cưa từ thân cây trong rừng, vườn. Đàn bị cắt mất phần lớn, mất ong, vận chuyển xa, rồi bán cho người mới — tỉ lệ sống thấp. Mỗi tổ cưa đi là một tổ hoang mất khỏi tự nhiên. Người nuôi có trách nhiệm nhân đàn bằng cách tách từ đàn nuôi, không lấy từ rừng.

Nếu đã lỡ cưa ra

Giữ khúc gỗ có tổ thẳng đứng đúng chiều cũ, bịt các chỗ cắt hở, đặt ở chỗ mát có mái che gần vị trí cũ, chống kiến kỹ. Đừng cố mở ra chuyển sang thùng ngay — để đàn ổn định trong khúc gỗ trước. Hỏi người có kinh nghiệm về bước tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.