Nhấc nắp thùng ong dú đúng cách

Nhấc thẳng và chậm, tránh kéo lê làm rách phần tổ dính nắp.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Nắp — bộ phận bị coi nhẹ nhất

Người đóng thùng thường chăm chút thân thùng, cửa tổ, gỗ dày mỏng, nhưng ít ai nghĩ nhiều về cái nắp. Trong khi đó, nắp là bộ phận người nuôi chạm vào nhiều nhất, và cũng là chỗ ong trét keo dày nhất. Một cái nắp thiết kế tốt làm mọi lần mở thùng nhẹ nhàng hơn hẳn.

Nắp thế nào là tốt

• Khít nhưng không kẹt: đậy vào không lọt sáng, không có khe cho kiến; nhưng nhấc ra không phải nạy.
• Có chỗ cầm: gờ hoặc tay nắm nhỏ để nhấc thẳng lên, không phải bám mép.
• Phẳng, không cong vênh: gỗ dày, đã phơi kỹ trước khi đóng.
• Có cách cố định: chốt, dây buộc hoặc vật nặng — tránh gió, thú nhỏ làm bật nắp.
• Đánh dấu chiều: một vạch nhỏ để lần nào cũng đậy đúng chiều cũ, khớp với vệt keo.

Nắp hai lớp và tấm quan sát

Một số người nuôi làm nắp hai lớp: lớp trong là một tấm mỏng — có khi là tấm kính hoặc nhựa trong suốt — đặt ngay trên khoang tổ; lớp ngoài là nắp gỗ che sáng, che nhiệt. Lợi ích:

• Mở nắp ngoài là nhìn được khối trứng qua tấm trong suốt, không cần mở hẳn khoang tổ.
• Ong không bay ra, keo không bị xé, khối trứng không bị phơi gió.
• Rất hữu ích cho người mới muốn học quan sát mà không làm phiền đàn.

Lưu ý: tấm trong suốt phải luôn được che bởi nắp ngoài — ong dú làm tổ trong tối, để ánh sáng chiếu vào lâu đàn sẽ trét keo kín tấm hoặc khó chịu. Tấm trong suốt cũng hấp nhiệt nếu để nắng chiếu, nên nắp ngoài phải dày và kín sáng.

Giữ nắp không dính chặt

Ong sẽ trét keo vào mọi khe, kể cả mép nắp. Không thể ngăn hoàn toàn, nhưng có thể giảm:

• Mép nắp và mép thân thùng làm phẳng, nhẵn — ít chỗ cho keo bám sâu.
• Mở thùng định kỳ vừa phải — keo mới mềm dễ tách hơn keo đã cứng nhiều tháng.
• Khi đậy lại, đặt đúng vệt keo cũ để ong không phải trét lớp mới.

Khi nắp đã bị keo gắn cứng

1. Chọn buổi trưa ấm — keo mềm hơn buổi sáng sớm.
2. Dùng lưỡi mỏng, cứng, luồn vào khe ở một góc, lướt dọc theo mép, cắt dần lớp keo.
3. Đi hết một vòng rồi mới nhấc. Không nạy một góc lên khi các cạnh khác còn dính — thùng sẽ giật.
4. Nhấc thẳng, chậm. Nếu còn vướng, đặt xuống, cắt tiếp chỗ vướng.

Đừng bao giờ dùng búa gõ vào nắp hay thân thùng cho keo bong. Rung động truyền thẳng vào khối trứng bên trong.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.