Thùng ong dú kín tổ sau một mùa

Một thùng sau trọn mùa hoa. Mức tổ như thế này mới nên tính chuyện thu mật.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Cuối mùa là lúc nhìn lại

Một thùng kín tổ sau một mùa là niềm vui của người nuôi. Nhưng trong khu nuôi, hiếm khi thùng nào cũng như vậy: có đàn lên mạnh, có đàn giữ được, có đàn chững, có đàn mất. Cuối mùa — thường là khi bước vào giai đoạn khó như giữa mùa khô — là lúc dừng lại, nhìn lại cả khu nuôi bằng con mắt tỉnh táo, trước khi bắt đầu mùa mới.

Năm câu hỏi cho từng đàn

1. So với đầu mùa, đàn lớn lên hay nhỏ đi? Dựa vào sổ đếm ong ở cửa tổ và những lần mở thùng.
2. Đàn có qua được những đợt khó không? Mưa dầm, nắng gắt, kiến, cướp mật — đàn hồi lại nhanh hay chậm.
3. Dự trữ hiện có đủ cho mùa khó phía trước không?
4. Đàn hiền hay dữ, dễ thao tác hay không?
5. Đàn đã cho bao nhiêu: mật, đàn con?

So sánh các đàn với nhau

Đặt các đàn cạnh nhau trên giấy. Thường sẽ thấy vài đàn nổi trội: lớn đều, qua mùa khó tốt, hiền, ổn định. Đó là những đàn nên giữ làm đàn gốc — mùa sau tách từ chúng. Những đàn yếu liên tục, dù chỗ đặt và cách chăm như nhau, cho thấy vấn đề nằm ở chính đàn.

Cũng nên so theo vị trí: đàn ở góc vườn này luôn kém đàn ở góc kia? Có thể vấn đề là chỗ đặt — nắng chiều, gió, kiến, nguồn hoa — chứ không phải đàn.

Bốn quyết định

Giữ nguyên: đàn khoẻ, đủ dự trữ. Không làm gì thêm, để đàn qua mùa khó.

Tách: chỉ với đàn gốc thật mạnh, và chỉ khi mùa thuận. Nếu cuối mùa đang bước vào mùa khô, ghi lại để tách vào đầu mùa sau.

Ghép: hai đàn cùng loài đều yếu có thể ghép lại thành một đàn đủ sức qua mùa khó. Việc này cần kinh nghiệm, nên làm cùng người đã từng ghép.

Thay: đàn chết hoặc yếu kéo dài không hồi được. Làm sạch thùng, xác định nguyên nhân, và chờ đúng mùa để bắt đầu lại với đàn tách từ đàn gốc.

Kế hoạch mùa sau

• Số đàn muốn có — tăng vừa sức quan sát, không tăng vọt.
• Đàn gốc nào sẽ tách, tách vào khoảng nào.
• Thùng mới cần đóng bao nhiêu, đóng và phơi từ khi nào.
• Cây cần trồng thêm cho những tháng thiếu hoa đã thấy trong sổ.
• Chỗ đặt nào cần sửa: mái che, chống kiến, che phía tây.

Kế hoạch dựa trên sổ ghi của chính vườn mình luôn đáng tin hơn mọi lời khuyên chung.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.