Cầm tổ ong dú trên tay — nhận biết bọc mật

Phân biệt bọc mật, bọc phấn và bọc trứng bằng mắt và bằng tay.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Không phải bọc mật nào cũng nên lấy

Ong dú mang mật hoa về, đổ vào bọc, rồi để mật «chín» dần: nước bay bớt, mật chuyển hoá, có vị chua đặc trưng. Bọc đã đầy và chín, ong sẽ niêm kín miệng bọc. Lấy mật từ bọc còn hở, mật chưa chín, thì mật loãng hơn, dễ lên men mạnh, nhanh hỏng. Vì vậy biết chọn bọc là bước đầu tiên của một mẻ mật tốt.

Bọc niêm và bọc hở

Bọc niêm: miệng bọc được phủ kín bằng một lớp keo mỏng, bề mặt căng tròn, chạm nhẹ thấy mềm và nặng tay. Đây là bọc nên lấy.

Bọc hở: miệng bọc còn mở, có thể thấy mặt mật bên trong; ong vẫn đang đổ thêm hoặc đang làm chín. Để lại cho đàn.

Bọc rỗng, bọc đã ăn dở: đàn đang dùng dự trữ. Không đụng vào.

Mật chín và mật non

Mật chín thường sánh hơn, mùi thơm rõ, vị chua ngọt hài hoà. Mật non loãng như nước, ngọt nhạt, mùi hoa tươi. Mật non dễ sủi bọt, chua gắt chỉ sau thời gian ngắn ở nhiệt độ phòng. Một mẻ trộn lẫn nhiều mật non sẽ kéo cả mẻ hỏng theo.

Chừa lại bao nhiêu cho đàn

Mật trong thùng là thức ăn dự trữ của chính đàn cho những ngày mưa, những tháng khan hoa. Lấy cạn là đẩy đàn vào cảnh đói. Nguyên tắc người nuôi lâu hay dùng:

• Chỉ lấy bọc ở rìa, xa khối trứng.
• Luôn chừa lại một phần đáng kể bọc mật đầy cho đàn — không lấy hết dù bọc nào cũng đầy.
• Không lấy bất kỳ bọc phấn nào.
• Đàn yếu, đàn mới tách: không thu.

Mùa nào thu là hợp lý

Thời điểm tốt là sau đợt hoa rộ, khi đàn đã tích được nhiều bọc đầy và phía trước vẫn còn nguồn hoa để bù lại. Tránh thu ngay trước mùa mưa dầm hoặc trước mùa khan hoa — đàn sẽ không còn dự trữ đúng lúc cần nhất. Mỗi vùng mỗi mùa hoa khác nhau, nên sổ ghi về mùa hoa của vườn nhà là căn cứ tốt hơn mọi lịch thu chung chung.

Cầm một khối tổ trên tay, nhìn kỹ từng bọc, chạm nhẹ để cảm nhận — đó là cách duy nhất để học phân biệt. Vài lần có người hướng dẫn bên cạnh là đủ để quen tay.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.