Chỉ rõ phần bọc mật trong tổ ong dú

Hướng dẫn phân biệt phần được phép lấy và phần phải chừa lại.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Tổ ong dú có trật tự

Nhìn lần đầu, tổ ong dú trông như một mớ bọc lộn xộn. Nhưng quan sát nhiều thùng sẽ thấy một trật tự khá rõ, lặp đi lặp lại: khối trứng ở trung tâm, nơi ấm và được bảo vệ nhất; bọc phấn thường nằm gần khối trứng — vì ong cần phấn để đổ vào ô trứng; bọc mật thường xếp xa hơn, ở rìa, góc, hoặc phía trên tổ. Bao quanh tất cả là lớp keo và các màng ngăn.

Trật tự này không cứng nhắc — mỗi loài, mỗi đàn có biến thể — nhưng đủ ổn định để người nuôi dựa vào.

Vì sao ong sắp xếp như vậy

• Khối trứng cần ổn định nhiệt. Đặt ở giữa, được bao bởi bọc, keo và ong, nhiệt độ ít dao động.
• Phấn cần gần nơi dùng. Ong thợ non lấy phấn đổ vào ô mới xây, đi càng ngắn càng tốt.
• Mật là kho dự trữ. Đặt xa hơn cũng là một lớp đệm bảo vệ khối trứng.

Thùng chia tầng tận dụng trật tự này

Thùng chia tầng có một khoang dưới cho khối trứng và một hoặc vài khoang trên. Khi đàn đầy khoang dưới, ong mở rộng lên khoang trên — và thường dùng phần đó để chứa mật. Người nuôi có thể nhấc riêng tầng trên ra để lấy mật mà gần như không chạm tới khối trứng.

Lưu ý: không phải lúc nào ong cũng làm đúng như ý người. Có đàn đẩy cả khối trứng lên tầng trên, có đàn để phấn lẫn với mật. Vì vậy trước khi thu ở tầng trên vẫn phải nhìn kỹ.

Lỗ thăm đặt ở đâu

Nếu khoan lỗ thăm để dùng que kiểm tra mật, nên đặt ở vùng mà đàn thường để mật — rìa thùng, phía xa cửa tổ, hoặc tầng trên. Đặt lỗ thăm ở giữa thùng là nguy cơ chọc vào khối trứng. Lỗ thăm phải có nút đậy kín, không để kiến, ruồi chui vào.

Cửa tổ và hướng phát triển

Đàn thường xây khối trứng không quá xa cửa tổ, và mở rộng bọc mật về phía ngược lại. Vị trí lỗ cửa khi đóng thùng vì vậy ảnh hưởng tới cách đàn bố trí bên trong. Một thùng có cửa ở thấp, phía đầu, thường cho phép mật dồn về phía đầu kia — dễ lấy hơn.

Đọc trật tự để biết đàn khoẻ

Một đàn khoẻ giữ trật tự rõ ràng: khối trứng gọn, phấn quanh khối trứng, mật ở rìa. Trật tự bị đảo lộn — bọc vỡ khắp nơi, khối trứng lộ ra không có lớp bao, phấn để lung tung — thường là dấu hiệu đàn vừa bị quấy mạnh hoặc đang suy yếu.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.