Cạo tổ lấy mật trong thùng ong dú

Thao tác cạo lấy phần bọc mật, chừa lại bọc trứng và phần tổ để đàn phục hồi.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Sau mật, trong tay còn lại gì

Mỗi lần cạo, cắt bọc để lấy mật, người nuôi sẽ có trong tay một mớ hỗn hợp dính: vỏ bọc mật rỗng, mảnh keo sẫm màu, ít sáp, đôi khi vài bọc phấn bị vỡ lẫn vào. Người mới thường vứt đi. Người nuôi lâu thì phân loại.

Keo

Keo của ong dú là hỗn hợp sáp do ong tiết ra trộn với nhựa cây mà ong thu từ thân, chồi cây. Đây là vật liệu xây dựng của cả tổ. Có ba cách xử lý:

• Trả lại cho đàn: đặt một ít keo sạch vào thùng mới tách hoặc thùng mới đặt — mùi keo quen giúp đàn nhận chỗ nhanh hơn và đỡ công đi lấy nhựa.
• Giữ lại: gom vào hộp kín, để nơi mát. Keo dùng để bịt khe thùng cũ, hoặc trét quanh cửa thùng mới.
• Bỏ: phần keo dính bẩn, mốc, có ấu trùng ruồi thì bỏ vào túi kín, xa khu nuôi.

Sáp và vỏ bọc

Vỏ bọc mật sau khi đã hút hoặc cho chảy hết mật vẫn còn dính một ít mật. Có thể để vào khay đặt xa khu nuôi cho ong tự hút lại phần mật dính — nhưng cách này dễ kéo ong lạ và gây cướp mật, nên chỉ làm khi khu nuôi ít đàn, đàn nào cũng mạnh. An toàn hơn là gom vào túi kín.

Phấn

Nếu lỡ làm vỡ bọc phấn, phấn lẫn vào mật sẽ làm mật đục và chua gắt. Bọc phấn bị vỡ nên tách riêng ra, không trộn vào mật. Phấn để ngoài rất nhanh hỏng và kéo ruồi — đó cũng là lý do không nên làm vỡ bọc phấn trong thùng.

Về những lời quảng cáo «keo ong dú»

Trên thị trường có nhiều sản phẩm gọi là keo ong dú, kèm theo đủ lời hứa về công dụng chữa bệnh. Một vài điều nên biết trước khi nghe:

• Keo ong (propolis) nói chung là đối tượng được nghiên cứu nhiều, nhưng phần lớn kết quả là từ phòng thí nghiệm. Đó không phải bằng chứng chữa được bệnh nào ở người.
• Thành phần keo ong dú phụ thuộc rất nhiều vào cây mà ong lấy nhựa — mỗi vùng, mỗi mùa mỗi khác.
• Keo thô từ thùng có lẫn tạp chất, không phải thứ để tự ý dùng như thuốc.
• Người có bệnh nên hỏi bác sĩ, không thay thuốc bằng sản phẩm từ ong.

Với người nuôi, giá trị lớn nhất của keo vẫn là giá trị với chính đàn ong: một tổ được trét kín, ấm, sạch, ít kẻ thù.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.