Lớp nuôi ong dú: phần hỏi đáp giữa buổi

Người học đặt câu hỏi trực tiếp từ tình huống ở vườn nhà mình. Đây thường là phần rút ra được nhiều nhất.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Sáu sự cố hay gặp

1. Kiến. Kẻ thù số một. Dấu hiệu: đường kiến bò lên chân giá, kiến lảng vảng quanh cửa tổ, ong gác cửa chạy loạn. Xử lý: cắt mọi cành lá chạm thùng, chân giá đặt trong chén nước có vài giọt dầu cho kiến không bơi qua, hoặc bôi dầu nhớt quanh chân. Tìm và xử lý tổ kiến ở xa thùng, không xịt thuốc gần ong.

2. Ruồi và ấu trùng lạ. Một số loài ruồi nhỏ đẻ trứng vào bọc phấn, ấu trùng nở ra phá bọc và lan sang khối trứng. Hay xảy ra sau khi mở thùng làm vỡ bọc phấn, hoặc ở đàn yếu không đủ quân dọn. Dấu hiệu: ruồi lượn quanh khe thùng, mùi chua lạ, thấy giòi trong thùng. Xử lý: hạn chế làm vỡ bọc khi mở thùng, bịt khe hở, dọn sạch bọc hỏng; đàn nhiễm nặng nên hỏi người có kinh nghiệm.

3. Ong lạ cướp mật. Ong từ đàn khác — có thể cả ong dú lẫn ong mật — kéo tới đánh nhau ở cửa tổ, cướp mật. Thường gặp ở đàn yếu, mùa khan hoa, hoặc sau khi thu mật làm mật rơi vãi. Xử lý: thu hẹp cửa tổ, lau sạch mật rơi, không để mật trống ngoài vườn.

4. Nắng nóng. Thùng nắng trưa chiếu thẳng có thể nóng tới mức keo chảy, khối trứng hỏng. Dấu hiệu: ong tụ ở cửa, quạt cánh, ít đi kiếm ăn buổi trưa. Xử lý: thêm mái che, che phía tây, trồng cây tạo bóng; tạm thời có thể phủ vật liệu cách nhiệt lên mái.

5. Mưa dầm. Mưa kéo dài nhiều ngày làm ong không đi kiếm ăn được, đàn ăn vào dự trữ; độ ẩm cao làm mốc. Xử lý: che kỹ, kiểm tra thùng không thấm nước, không mở thùng trong những ngày này, không thu mật trước mùa mưa dầm.

6. Thằn lằn, nhện, cóc. Bắt ong ở cửa tổ. Một vài con không đáng ngại, nhưng ổ nhện giăng ngay cửa hoặc thằn lằn ở hẳn trên mái thì đàn yếu dần. Xử lý: dọn tơ nhện, kiểm mái che, không để vật dụng chất đống quanh thùng làm chỗ ẩn.

Nguyên tắc chung khi gặp sự cố

• Xử lý từ bên ngoài trước, mở thùng sau cùng.
• Không dùng thuốc xịt côn trùng gần thùng — ong cũng là côn trùng.
• Ghi lại sự cố vào sổ: ngày, thời tiết, làm gì, kết quả.
• Đàn đã yếu thì mọi tác động đều nặng hơn bình thường — làm ít, làm nhẹ.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.