Hai cầu ong dú đầy tổ — thế nào là đàn mạnh

Hai cầu đặt cạnh nhau cho thấy rõ sự khác nhau về lượng quân và diện tích tổ. Đây là bài học đầu tiên khi đánh giá một đàn ong dú trước khi mua.

Video quay tại trang trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh). Xem thêm các video khác trong chuyên mục Video tại trại.

Đàn đầy thùng — tin vui nhưng cũng là lúc phải quyết

Khi khối tổ, bọc mật và bọc phấn đã lan kín gần hết thùng, đàn đang ở trạng thái mạnh. Nhưng một đàn mạnh trong thùng chật sẽ không mạnh mãi: hết chỗ xây ô trứng mới thì đàn chững lại, ong tụ đông ở cửa, có loài còn tự chia đàn bay đi. Người nuôi đứng trước ba lựa chọn: tách, nới thùng, hoặc để yên.

Ba lựa chọn

Tách đàn. Chia một phần khối trứng, ong và dự trữ sang thùng mới để có thêm một đàn. Đây là cách nhân đàn bền vững nhất — không lấy tổ từ rừng. Nhưng tách làm cả hai nửa cùng yếu đi một thời gian, nên chỉ nên tách khi đàn mẹ thật sự dư sức.

Nới thùng. Với kiểu thùng có thể chồng thêm tầng hoặc thùng rộng hơn, đàn có thêm chỗ để phát triển mà không bị chia. Phù hợp với người muốn giữ đàn to để thu mật hơn là nhân đàn.

Để yên và thu mật. Nếu thùng đầy chủ yếu do bọc mật, thu bớt mật đúng cách cũng giải phóng chỗ cho đàn.

Tiêu chí đàn đã đủ sức tách

• Khối trứng lớn, nhiều tầng, có ô trứng ở nhiều tuổi khác nhau.
• Ong đông, bám kín, cửa tổ ra vào dày cả ngày.
• Dự trữ mật và phấn nhiều, đủ chia cho cả hai thùng.
• Có dấu hiệu ô chúa hoặc chúa tơ — với nhiều loài ong dú, đàn tách cần có nguồn chúa mới.
• Đang vào mùa hoa, không phải đầu mùa khô hay giữa mùa mưa dầm.

Thiếu một trong các điều trên, nên chờ thêm. Tách một đàn chưa đủ sức là tự tay làm ra hai đàn yếu.

Sai lầm hay gặp khi thấy đàn mạnh

Tách liên tục. Thấy đàn mạnh là tách, tách xong vài tháng lại tách tiếp. Đàn mẹ không kịp hồi, số thùng tăng nhưng thùng nào cũng thưa.

Thu cạn mật. Đàn đầy bọc mật, thu gần hết vì tiếc. Tới mùa khan hoa đàn không còn dự trữ.

Mở khoe. Đàn đẹp nên mở cho người khác xem nhiều lần. Mỗi lần mở là một lần đàn phải sửa tổ.

Một đàn mạnh là tài sản để giữ lâu dài. Người nuôi lâu thường giữ vài đàn mẹ thật khoẻ làm gốc, chỉ tách từ những đàn đó vào đúng mùa, và để chúng nghỉ giữa các lần tách.

Câu hỏi thường gặp

Hình ảnh và video trong bài do Trại ong dú Ong Quý thực hiện tại vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh.